Adana Adıyaman Afyon Ağrı Aksaray Amasya Ankara Antalya Ardahan Artvin Aydın Balıkesir Bartın Batman Bayburt Bilecik Bingöl Bitlis Bolu Burdur Bursa Çanakkale Çankırı Çorum Denizli Diyarbakır Düzce Edirne Elazığ Erzincan Erzurum Eskişehir Gaziantep Giresun Gümüşhane Hakkari Hatay Iğdır Isparta İstanbul İzmir K.Maraş Karabük Karaman Kars Kastamonu Kayseri Kırıkkale Kırklareli Kırşehir Kilis Kocaeli Konya Kütahya Malatya Manisa Mardin Mersin Muğla Muş Nevşehir Niğde Ordu Osmaniye Rize Sakarya Samsun Siirt Sinop Sivas Şanlıurfa Şırnak Tekirdağ Tokat Trabzon Tunceli Uşak Van Yalova Yozgat Zonguldak
Eskişehir °C

Tacikistan Cumhuriyeti Dışişleri Bakanı Sn. Sirojiddin Muhriddin’in AÇIKLAMASI Birleşmiş Milletler 77. Genel Kurulu Genel Tartışmaları

Tacikistan Cumhuriyeti Dışişleri Bakanı Sn. Sirojiddin Muhriddin’in AÇIKLAMASI Birleşmiş Milletler 77. Genel Kurulu Genel Tartışmaları
REKLAM ALANI
25.09.2022
A+
A-

Tacikistan Cumhuriyeti Dışişleri Bakanı Sn. Sirojiddin Muhriddin’in AÇIKLAMASI Birleşmiş Milletler 77. Genel Kurulu Genel Tartışmaları
25.09.2022

Sayın Başkan,

Sayın Genel Sekreter,

Ekselansları,

Hanımefendiler ve Beyefendiler,

Sizi, Büyükelçi Csaba Kőrösi’yi ve Macaristan halkına Birleşmiş Milletler Genel Kurulu’nun 77. Genel Kurulu Başkanlığı’na seçilmenizden dolayı Tacikistan Cumhuriyeti Hükümeti adına önceki konuşmacıları takiben tebriklerimizi sunuyorum. Aynı zamanda, bu vesileyle, Birleşmiş Milletler 76. Genel Kurulu eski Başkanı Sayın Abdullah Shahid’e, tüm insanlık için bu en zor ve çalkantılı dönemde rehberlik ve etkin yönetimi için şükranlarımı sunmak istiyorum. Gerçekten de, 76. Oturum’daki “Umut Kurulu”nun yanı sıra, Başkanın büyük diplomatik, yürütme ve yasama deneyimi birçokları için bir ilham kaynağı oldu.

Bayanlar ve Baylar!

Ekselansları,

Dünyamız çalkantılı zamanlardan geçiyor.
Şu anda mevcut dünya sisteminin dönüşümüne tanık oluyoruz.
Terörizm, aşırılıkçılık, uyuşturucu ve silah kaçakçılığı, siber suçlar ve diğer ulusötesi organize suç türleri gibi tehditler artma eğilimindedir.

 

Tacikistan Hükümeti, BM Terörle Mücadele Ofisi ve ortakları, bu konuları daha fazla tartışmak için 18-19 Ekim 2022 tarihlerinde Tacikistan’ın Duşanbe şehrinde “Terörle mücadele ve teröristlerin faaliyetlerini önlemek için güvenlik ve sınır yönetimi konusunda uluslararası ve bölgesel işbirliği” başlığı altında üst düzey bir uluslararası konferans düzenlemeyi planlıyor. Sizleri bu önemli konferansa katılmaya davet ediyoruz.
İklim değişikliği, doğal afetler, gıda güvensizliği, küresel ısınmanın kalıcı etkileri ve diğer zorluklar yangını körüklemeye devam ediyor.

Bu bağlamda, uluslararası toplumun, günümüzün hızla değişen ortamına uygun araçlara ihtiyacı vardır. Onlarca yıl önce kurulan mekanizmalar, şimdi ortaya çıkan zorluklarla baş edemiyor.
Birleşmiş Milletler himayesindeki dünyanın, en zor sorunlarla başa çıkabilmesi için daha güçlü bir çok taraflı sisteme ihtiyacı var.

Bu nedenle, Tacikistan, kalkınma ihtiyaçlarına zamanında ve yeterli yanıt verme ve modern tehditlerin etkili bir şekilde ortadan kaldırılması için kapasitesini güçlendirmek için bu örgütün kapsamlı reformlarını amaçlayan Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri’nin çabalarını desteklemektedir.

Şimdi, değişimi tüm insanlığa faydalı bir yöne yönlendirebilecek tarihi bir fırsat. Bu şansı bırakmamamız gerekiyor.

Sayın Başkan,
2030 Gündemi yol haritasının uygulanması, su ve iklim değişikliği ve barış ve güvenlik de dahil olmak üzere Tacik heyeti için önemli olan üç ek konu ile devam etmeme izin verin.
Tacikistan, 2030 Gündeminin ve Sürdürülebilir Kalkınma Hedeflerinin (SKH) tam olarak uygulanmasına olan bağlılığını kesin olarak teyit etmektedir.

SKH’nin çoğunluğuna ulaşmak için daha çok çalışmamız gerektiğinden, Tacikistan Hükümeti Sürdürülebilir Kalkınma Hedeflerini ülkenin politikalarına ve ulusal kalkınma planlarına entegre etmek için gerekli adımlar atıyor.

Sürdürülebilir Kalkınma Hedeflerine ulaşılmasına yönelik önemli ilerlemeye rağmen, iklimle ilgili ve doğal afetler de dahil olmak üzere, Tacikistan’ın 2030 Gündem hedeflerine ulaşma yolundaki ilerlemesini zayıflatabilecek veya engelleyebilecek önemli risklerin yanı sıra üretkenlik de tarım ürünleri ve gıda güvenliği için bir tehdit oluşturuyor.

Sayın Başkan,
Bu yıl dünya su ile ilgili benzeri görülmemiş doğa olaylarına tanık oldu.
Hepimiz suyla ilgili bu afetlerle birlikte mücadele ederken, suyun değer vermemiz, korumamız ve etkin bir şekilde yönetmemiz gereken hayati bir kaynak olduğunun giderek daha fazla farkına varıyoruz.

Gerçek bir fark yaratabilecek eylemlere ihtiyacımız var.
6-9 Haziran 2022’de Tacikistan, 2023 Su On Yılı’nın orta vadeli gözden geçirilmesi için önemli bir organizasyonel toplantı olarak kabul edilen ikinci Duşanbe Konferansını başarıyla gerçekleştirdi.

Bildiğiniz gibi, Birleşmiş Milletler ikinci su konferansını 46 yıl sonra 22-24 Mart 2023’te toplayacak.

Birleşmiş Milletler Su Konferansı 2023, Su On Yılı hedeflerinin uygulanmasında karşılaşılan başarıları, eksiklikleri ve engelleri gözden geçirmek ve değerlendirmek için hepimiz için iyi bir fırsat olacaktır.

Bu önemli dünya etkinliğinin hazırlık sürecine öncülük eden Tacikistan ve Hollanda, Konferansı tüm dünya için belirleyici bir an yapmak için çok çalışıyor ve kararlı.
Bu amaçla 2023 BM Su Konferansı’nın unsurlarından biri olarak Su Eylemi Gündemini başlattık. Herkesi, Su Eylemi Gündemini zenginleştirmek için yeni taahhütlerle Konferansa gelmeye teşvik ediyoruz.

Sadece bugünümüz için değil, çocuklarımız, gelecek nesillerimiz için de önemli ve gerekli!

Sayın Başkan,
İklim değişikliğinin su kaynakları üzerindeki etkisi de ortak çalışmamızı gerektiren bir diğer önemli konudur. Taşkınların artması, kuraklıklar ve hidrolojik döngüdeki değişikliklerle birlikte, günümüzde gezegendeki ana tatlı su kaynağı olan buzulların hızla erimesi büyük bir endişe kaynağı haline geldi.

Bu nedenle Tacikistan, “Su ve İklim Koalisyonu” çerçevesinde de dahil olmak üzere su ve iklim sorunlarının çözümüne yönelik entegre bir yaklaşımı aktif olarak desteklemektedir. Koalisyonun ilk toplantısında, Tacikistan Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Sayın Emomali Rahmon, 2025’in “Uluslararası Buzullardan Korunma Yılı” olarak ilan edilmesini önerdi. Şu anda, Birleşmiş Milletler Genel Kurulu’nun ikinci komitesi aracılığıyla bu girişimin tanıtımına ilişkin karar taslağı işleniyor. Bu önemli kararla ilgili olarak yapıcı işbirliğinizi ve desteğinizi istiyoruz.

Sayın Başkan,
Artan terörizm ve aşırıcılık tehdidine verilecek yanıt kapsamlı olmalı ve BM bu sürecin kilit koordinatörü olmalıdır.
Tacikistan da bu yönde bir dizi önlemi hayata geçirdi. Diğer şeylerin yanı sıra, “2021-2025 için Tacikistan Cumhuriyeti’nde Aşırılıkçılık ve Terörle Mücadele Ulusal Stratejisi”ni ve “Stratejinin Uygulanmasına İlişkin Eylem Planı”nı kabul etti ve işbirliğine hazır olduğumuzu ifade eder.

Tacikistan, küçük devletlerin barış ve güvenlikle ilgili sorunlara çözüm bulmaya katkıda bulunmak için daha fazla fırsata sahip olması gerektiğine kuvvetle inanmaktadır.
Bu nedenle, Birleşmiş Milletler’in faaliyetlerine ve süreçlerine aktif katılım yoluyla çok taraflılığa uzun yıllar katkı sağlamanın yanı sıra, benzersiz barışı koruma deneyimi ve Afganistan ile ilgili derin bilgilere sahip olmasını dikkate alınarak, Tacikistan’ın daimi olmayan 2028-2029 yılları için Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’ne ilk kez üye bir ülke olma adaylığını sunma zamanı gelmiştir.

Bu çok önemli çalışma için gerekli olan güven ve desteği kazanmak için tüm Birleşmiş Milletler Üye Ülkeleri ile yakın bir şekilde çalışmayı dört gözle bekliyoruz.

Sayın Başkan,
Yıkıcı bir iç savaştan sağ kurtulan barışsever bir ülke olarak Tacikistan, bunun bedelinin ve uzun vadeli sonuçlarının gayet iyi farkında.

Bu nedenle, yakın komşularımızın, son 40 yıldır yeterince acı çeken asil Afganistan halkının kaderine kayıtsız kalamayız. Barışı ve huzuru hak ediyorlar.

Tam bir yıl önce, aynı salonda Tacikistan Devlet Başkanı Ekselansları, Sayın Emomali Rahmon, Birleşmiş Milletler Genel Kurulu huzurundaki sanal mesajında, açıklamasının yarısından fazlasını Afganistan’daki duruma ayırdı.

Endişeleri ve uyarıları maalesef kulak ardı edildi.

Afganistan’ın düşüşünden bir yıl sonra:
– Afganlar, bölge ülkeleri ve uluslararası toplumdan fiili idari yapılarda daha fazla etnik, siyasi ve coğrafi çeşitlilik için tekrarlanan çağrılara rağmen kapsayıcı bir hükümet oluşturulamadı.

– Ülke insani ve ekonomik bir felaketin eşiğinde. Bu zor zamanlarda Afgan halkının acılarını hafifletmek için Tacikistan, insani yardımları doğrudan Afganistan halkına ulaştırmak için tüm paydaşlarına ve bağışçı ülkelere altyapısını, topraklarını ve iletişim araçlarını sağlamıştır. Ayrıca, Taliban iktidara geldiğinden beri Afganistan halkına çok ihtiyaç duyulan elektriği sağlamaktan asla vazgeçmedik;

– Gözdağı ortamı ve kadın ve kız hakları da dahil olmak üzere insan haklarına saygıda bozulma çok büyük.
– Farklı görüşler ve Taliban içindeki mevcut iç çelişkiler ve IŞİD-Horasan ve diğer terörist gruplar da dahil olmak üzere ilave silahlı muhalefet gruplarının ortaya çıkması, ülkedeki güvenlik durumunu daha da kırılgan hale getiriyor. Ayrıca, Taliban’ın militanlarını ve diğer terör gruplarını kontrol edilmesi, zaten zor olan durumu daha da karmaşık hale getiriyor. El-Kaide’nin en önemli stratejik beyinlerinden birinin Kabil’de yakın zamanda keşfedilmesi ve öldürülmesi, bu bağların canlı bir kanıtıdır;

– Afganistan hızla terörist gruplar için güvenli bir sığınak ve Taliban’ın radikal aşırıcılığını yaymak için bir sıçrama tahtası haline geliyor. Ayrıca eski Orta Asya uyruklulardan oluşan militan grupların Afganistan’ın kuzeyine nakledilmesine yönelik, sınırlarımızın yakınında konsolidasyon ve yeni bir gerilim yatağı yaratmaya yönelik sistematik çalışmalara tanık oluyoruz.

Ne yazık ki, bu ülke ile 1400 km’lik bir sınırı paylaşan Tacikistan’ın etkileri çok büyük.

Mevcut endişe verici durumda, Tacikistan’ın Afganistan sınırını güçlendirmesi ve tüm uzunluğu boyunca gerekli sınır altyapısını oluşturması çok önemlidir.

Aynı zamanda, Afganistan’ın çok yönlü bölgesel işbirliği sürecine katılımının, uluslararası toplum tarafından üstlenilen çabaların başarısının anahtarı olduğuna inanıyoruz.

Sayın Başkan,

20 Eylül 2022’de Kırgız Cumhuriyeti liderliği bu yüksek kürsüden konuşmasını yaptı, Tacik-Kırgız sınırındaki çatışmanın Kırgız versiyonundan bahsetti.

Tarihten bize miras kalan Tacikistan-Kırgızistan devlet sınır hattının yerleşiminin BM Genel Kurulu’nda asılsız bir şekilde gündeme getirilmesi gerçekten üzücüdür.
19 Eylül 2022’de iki tarafın yetkili temsilcilerinin sınırdaki durumun çözümüne ilişkin Protokolü imzaladığını size bildirmenin önemli olduğuna inanıyorum. Tüm düşmanlıklar sona ermişti.

Her iki tarafın birlikleri ve askeri teçhizatı daimi konuşlanma yerlerine çekilmelidir. Sınır bölgesinde ortak teftiş komisyonu düzenlendi. Varılan anlaşmaların uygulanmasını izlemek için ortak bir komisyonu kuruldu. En önemlisi, her iki taraf da tüm ikili meseleleri yalnızca siyasi ve diplomatik yollarla çözme konusundaki taahhütlerini yeniden teyit etti. Tacikistan, sınırdaki durumun çözümü de dahil olmak üzere herhangi bir sorun ortaya çıktığında bu ilkeyi izlemiştir ve her zaman izleyecektir.
Kırgızistan’ın varılan anlaşmalardan sapması, birliklerini ve ağır askeri teçhizatı sınıra yakın yerleşim bölgelerinde saklayarak temas hattından çekiyormuş gibi sahte bir görüntü yaratması derin bir üzüntü vericidir. Bu nedenle, Tacik-Kırgız sınırındaki bir sonraki gerilim turunun sorumluluğu münhasıran Kırgızistan’a ait olacaktır.

Komşu ülkenin liderliği konuşmalarında vatandaşlarının ölümünden ve maddi zarardan bahsederek, sınırdaki trajedinin yalnızca kendilerini etkilediği gibi yanlış bir izlenim yarattı. Ama kanıtlar aksini söylüyor. Kırgızistan’ın askeri saldırısı sonucunda, aralarında hamile kadınlar, çocuklar, yaşlılar, doktorlar ve dindar Müslümanların da bulunduğu kırktan fazla sivil – Tacikistan’daki camide düzenlenen cenaze törenine katılanlar öldürüldü ve yaklaşık iki yüz kişi yaralandı.

Sınır tesislerinin yanı sıra okullar, hastaneler, camiler, konutlar, altyapı ve kamu hizmetleri de tahrip edildi. Peki burada saldırgan kim olacak?

Tacikistan şu anda önemli kaynakları yıkılan evleri ve hayati altyapıyı yeniden inşa etmek için kanalize ediyor.
Sınır bölgesinde yaşanan trajedi tesadüfi değildir. Geçen sonbahardan bu yana komşularımız, sınırlarımızın yakınında askeri altyapı oluşturulmasında kendini gösteren saldırganlık için hazırlanıyorlardı.

Son yıllarda, komşularımız, bu yüksek kürsüden de dahil olmak üzere, uluslararası bir ulaşım arterinin önemi ve ulaşım için uygun koşulların yaratılması hakkında sık sık konuştular ve “ekonomik işbirliğinin önündeki engellerin kaldırılmasını, geçiş prosedürlerinin basitleştirilmesini” savundular. Ülkeler ve bölgeler arasındaki sınırlar ve transit geçiş.” Aynı zamanda, Kırgızistan, malların Tacikistan’a / Tacikistan’dan transit geçişi için sık sık sorunlar yaratarak, binlerce ton yükümüzü taşıyan araçları geciktiriyor.

Sayın Başkan,
Çin ve Özbekistan ile olan sınır sorununu çözmeyi başardığımızı ve bunun tüm taraflar için uzun bir sürecin başarısı olduğunu belirtmek önemlidir.

Sınır sorunlarını karşılıklı saygı, güven ve açıklık temelinde çözerken bütünüyle kullanılması önemli olan yeterli deneyimi biriktirdik.

Kırgızistan ile yirmi yıllık müzakere tarihi boyunca onlarca protokol imzaladık. Ancak, iktidardaki siyasi grupların değişmesiyle birlikte zaman geçtikçe bu belgeleri sürekli olarak gözden geçirerek, diğer hükümleri göz ardı ederek yalnızca kendi lehlerine olan hükümleri uygulamak isterler.

Bugün itibariyle, her iki ülke, toplam uzunluğunun yaklaşık yüzde altmış biri olan ortak sınırımızın yaklaşık altı yüz iki kilometrelik bir taslak tarifi üzerinde anlaşmayı ve geliştirmeyi başardı.

Tacikistan, uluslararası sınır belirleme uygulamasına dayanarak, sınırın ayrı bölümlerine ilişkin bir anlaşma imzalayarak, komşularına defalarca bu uzun yıllar süren çalışmaların sonuçlarını kağıt üzerinde kaydetmelerini teklif etti. Ancak komşularımız bu teklifi kesinlikle reddediyor.

Kırgızistan liderliği bu yüksek kürsüde Bağımsız Devletler Topluluğu’nun Kurulmasına İlişkin Anlaşma ve Alma-Ata Deklarasyonu’ndan söz ederek, bunları devlet sınırlarının belirlenmesi için yasal bir çerçeve olarak sundu.

Ancak şunu da belirtmeliyim ki sınır hattının belirlenmesi konusu bu belgelerin düzenlenmesi konusu değil. Kırgızistan, 1950’lerden bu yana, tek taraflı yaklaşımına dayanarak, kanunen Tacikistan’a ait olan iki bin yüz on (2110) kilometrekareden fazla Tacik topraklarını gasp etmiştir. Komşularımız konuşma sırasında bu konuyu hiç değenmedi.

Genel Kurul’a, Tacikistan ve Kırgızistan’ın 1924-1927 ulusal-toprak sınırlaması belgelerine göre devlet sınır çizgisinin tanımlanması konusunda anlaşmaya vardıklarını bildirmek isterim.

Tüm anayasal prosedürlerden geçen bu belgelerdir ve buna göre müzakere sürecini sürdürmek için tek yasal çerçevedir. Buna rağmen iyi niyet ve maksimum esneklik göstermek için komşumuzla yarı yolda görüştük ve Kırgızistan’ın önerdiği 1989 parite komisyonunun belgelerini de kullanmayı kabul ettik.

Sınır sorunları popülist açıklamalarla ve kriz durumlarının yaratılmasıyla çözülmez. Tarafların siyasi iradesine dayalı günlük, düşünceli, ortak çalışmaya ihtiyacımız var.
Müzakereleri sürdürmeye hazırız ve Tacik ve Kırgız halklarının birlikte yaşama ve barış, dostluk ve uyum ortamı inşa etme hakkına sahip olduklarına inancımız tamdır.
İç çatışmanın dehşetinden sağ kurtulan Tacikistan, barışın değerini anlıyor ve bölgemizde güvenlik ve istikrarın hüküm sürmesini sağlamak için tüm çabasını gösterecektir.

Dikkatiniz için teşekkür ederim!

kaynak:https://mfa.tj/en/main/view/11140/statementbyhe-mr-sirojiddin-muhriddin-minister-of-foreign-affairs-of-the-republic-of-tajikistangeneral-debates-of-the-77th-session-of-theunited-nations-general-assembly

REKLAM ALANI
Azerbaijani Azerbaijani Bosnian Bosnian Bulgarian Bulgarian Dutch Dutch English English German German Russian Russian Turkish Turkish Ukrainian Ukrainian